VAŽNIJI DATUMI CRNOGORSKE ISTORIJE

VAŽNIJI DATUMI
CRNOGORSKE ISTORIJE

*VI vijek: Doseljavanjem Slovena na obale Jadranskog mora, na terenu današnje Crne Gore javlja se “sklavinija” Duklja (Doclea).

*VI-IX vijek: Dukljanski Sloveni ili Dukljani, preci današnjih Crnogoraca, nastali „u procesu simbioze i prožimanja“/ sa zatečenim mjesnim stanovništvom („starośediocima“), Ilirima, Romanima i Grcima –
primaju zapadno hrišćanstvo i latinsku pismenost od misionara benediktinskog reda.

*Poslije 809: ANDREACIJEVA POVELJA, donatorski natpis kotorskog građanina Andreacija na sarkofagu u Crkvi Sv. Tripuna u Kotoru, najranije originalno djelo crnogorske književnosti na latinskom jeziku.

*Pol. IX vijeka: Na istorijsku pozornicu stupa Kneževina Duklja (na početku vjerovatno u vazalnom odnosu prema vizantijskom caru Vasiliju I). To potvrđuje pečat dukljanskog arhonta (kneza) Petra, na kojemu grčkim slovima piše „PETAR ARHONT DIOKLLIA AMIN“.

*Prva pol. X vijeka: Po vizantijskom caru Konstantinu Porfirogenitu (905-959) preci Crnogoraca nijesu ni Srbi ni Hrvati; oni su poseban etnos – DUKLJANI.

*Kraj X vijeka: Makedonski car Samuilo je osvojio Duklju, a njenog kneza Vladimira odveo u ropstvo u svoju prijestonicu Prespu, đe ga je kasnije oženio ćerkom Kosarom i vratio na dukljanski prijesto. Duklja je time prihvatila određene vazalne obaveze prema Makedonskom carstvu.

*1016: Po naredbi makedonskog cara Vladislava, u Prespi je usmrćen miroljubivi Knez – budući Sveti Vladimir Dukljanski. Od tog tragičnog događaja proteklo je punih 1000 godina.

*1042/3: U blizini Bara (u mjestu Tuđemile) dukljanski knez Vojislav izvojevao nad vizantijskom armijom veliku pobjedu, poslije koje je Vizantija priznala nezavisnost Kneževine Duklje.

*1077: Papa Grgur VII je poslao zastavu i kraljevsku krunu Mihailu Vojislavljeviću, obraćajući mu se kao kralju Slovena (“Michaeli Sclavorum regi”) čime je Kraljevina Duklja dobila DRUGO, zapadnoevropsko priznanje svoje državne nezavisnosti.

*Od pol. XI vijeka: Nastajali su na latinskom jeziku BARSKI EPITAFI, uklesani na zidovima katedralne Crkve Sv. Đorđa u Tvrđavi u Starom Baru. Tri epitafa opisuju ličnost i sudbinu arhiepiskopa barskih: Sergeja, Petra i Đorđa. Po oslobođenju Bara (1878), u bivšoj katedralnoj crkvi (kasnije džamiji) bila je barutana, u koju je 1881. udario grom i u eksploziji su stradali
i Barski epitafi.

*1082-1108: Dukljanski kralj Konstantin Bodin (od ustanika Đorđa Vojteha, 1072, proglašen u Prizrenu za makedonskog cara pod imenom Petar!) vojnim pohodima proširio je vlast Kraljevine Duklje na Rašku, Travuniju, Zahumlje, Bosnu i djelove Makedonije, Hrvatske i Albanije.

*God. 1089: Papa Kliment III Vibert unaprijedio je Barsku biskupiju u Dukljansko-barsku nadbiskupiju.

*XI vijek: U Duklji je nastalo značajno književno, hagiografsko djelo Legenda o Vladimiru i Kosari, “prvi ljubavni roman u Južnih Slovena”, jedno od najvažnih srednjovjekovnih djela u crnogorskoj literaturi.

*1124-1166: Izgrađena katedrala Sveti Tripun u Kotoru – na temelju stare crkve koju je 809-te podigao kotorski građanin Andreacije Saracenis.

*Kraj XII vijeka: Nastala dva klasična djela crnogorske kulture: istorigrafsko djelo Kraljevstvo Slovena/Sclavorum
Regnum (oko 1180) i Miroslavljevo jevanđelje, jedna od najljepših ćirilskih rukopisnih knjiga
(oko 1190).

*1186: Veliki župan Raške (Srbije) Stefan Nemanja, u višegodišnjem ratu, pobijedio i pokorio Duklju/Zetu,
razorio sve njene gradove, osim grada Kotora, uništio sve dukljansko-zetske skriptorije i  spomenike pisane latinskim jezikom.

*Oko 1190: Najstariji sin Stefana Nemanje, Vukan, kome je dodijeljena na upravu pokorena Duklja/Zeta, prelazi u katoličanstvo da bi bio prihvaćen i podržan od katoličke zetske vlastele: od Pape dobija kraljevsku titulu – kao navodni nasljednik (dukljanskog) “kraljevstva otprva”.

*1219/20: Svetogorski monah Sava, najmlađi sin Stefana Nemanje, osnivač samostalne pravoslavne Crkve u Srbiji, ustanovio je na današnjem Crnogorskom primorju, na Prevlaci kod Tivta – prvu pravoslavnu episkopiju u Zeti.

*1186-1360: Zetom, koja je i pod okupacionom vlašću Raške, pod Nemanjićima, izborilia  utonomni status, vladaju srpski prijestolonasljednici koji, po pravilu, dolaze na srpski prijesto uglavnom ratom protiv aktuelnog srpskog kralja – brata ili oca.

*Oko 1360: Obnova državne samostalnosti Zete, poslije smrti cara Dušana (1355) i raspada        9-godišnjeg Dušanovog carstva, djelo je Balše I, rodonačelnika druge crnogorske dinastije Balšića (1360-1421).

*29. I 1369: Balšići u prijestolnom gradu Skadru prihvataju ispovijed katoličke vjere, pa katolička vjera ponovo postaje državna religija u Zeti.

*1482: Ivan Crnojević (u crnogorskoj tradiciji – Ivan-beg), najistaknutiji vladar treće crnogorske dinastije, napušta prijestoni Žabljak (na Jezeru) i novu prijestonicu CETINJE zasniva u podnožju planine Lovćen, na Cetinjskom polju –kao jedinstvenu, jednodomnu prijestonicu u Evropi.

*1493: Godinu dana nakon otkrića Amerike, na Cetinju je proradila Crnogorska štamparija, prva državna štamparija u Evropi i Svijetu, koju je kupio u Veneciji Đurađ Crnojević, vladar Crne Gore.

*4. I 1494: Na Cetinju završeno štampanje prve crnogorske inkunabule –OKTOIHA  PRVOGLASNIKA, pravoslavne  bogoslužbene knjige.

*1496: Crna Gora je posljednja od svih balkanskih država izgubila nezavisnost i formalno potpala pod tursku vlast, a za sultanovog namjesnika postavljen je Stefan, srednji sin Ivana Crnojevića.

*1499: Crna Gora “kao posebni vilajet” formalno je pripojena Skadarskom sandžakatu, ali već početkom XVI vijeka Crnogorci su narodnim ustancima započeli viševjekovnu borbu za obnovu nezavisnosti i slobode.

*1500: Na Cetinju je održan prvi poznati Opštecrnogorski zbor – ratni parlamenat crnogorskog naroda u slobodnom dijelu zemlje, a sa Zbora je Veneciji ponuđeno savezništvo u ratu protiv Turaka.

*1513: Poslije više oružanih pobuna Crnogoraca u prvoj deceniji XVI vijeka, Porta je Crnu Goru proglasila posebnim sandžakom i za njenog poglavara postavila najmlađeg (islamiziranog) sina Ivana Crnojeviaća, Skender-bega Crnojevića, koji se na tom položaju nalazio do 1530, kad je Crna Gora ≪pripojena Skadarskom sandžakatu≫.

*XVI-XVII vijeka: Vladike iz raznih crnogorskih plemena objedinjuju duhovnu i svjetovnu vlast, predvode crnogorski oslobodilački pokret i njegove organe
– Opštecrnogorski zbor i Crnogorski glavarski zbor, organe koji donose odluke od najvećeg narodnog značaja.

*Pol. XVI vijeka: Izgrađena Husein-pašina džamija u Pljevljima, jedna od najljepših islamskih bogomolja u ondašnjem Turskom carstvu.

*1571: Turci osvojili Bar i Ulcinj i krajnje otežali položaj Barske nadbiskupije (arhiepiskopije).

*1597: Ustanak nikšićkog vojvode Grdana i pobuna Bjelopavlića protiv Turaka.

*1603. Crnogorci odbili da plate harač i u oružanom sukobu porazili kaznenu ekspediciju skadarskog sandžak-bega, što je uslovilo da je Sultan beratom „priznao autonomiju Crne Gore“.

*1613: Pobjeda Crnogoraca nad turskom vojskom – u Lješkopolju.

*Pol. XVII vijeka: Vladika crnogorski Mardarije II Kornećanin (vl. od 1637. do 1659) pokušavao da za odbranu crnogorskog naroda zainteresuje zapadne zemlje; pregovarao da Crnogorska crkva (Cetinjska mitropolija) prizna pokroviteljstvo Pape Urbana II.

*1648: Poslije pobjede nad vojskom skadarskog paše kod Pješivaca (1645), Crnogorci odlučili da više ni formalno ne priznaju «tursku vrhovnu vlast» i da zatraže pomoć od Mletačke Republike.

*1655-59: Više desetina crnogorskih porodica preselilo se u Istru, u selo Peroj.

*1684-1699: U Morejskom, kao i u ranijem Kandijskom ratu
(1645-69) Crnogorci su protiv Turske ratovali na strani Mletačke Republike.

*1685: Nekoliko hiljada vojnika Sulejman-paše Bušatlije, na planini Vrtijeljci, pobijedilo je malobrojnije crnogorsko-mletačke branitelje Cetinja i zauzelo crnogorsku prijestonicu.

*1688: Narod plemena Kuča porazio vojsku Sulejman-paše.

*1697: Na Opštecrnogorskom zboru, za poglavara Crne Gore i Crnogorske crkve izabran je rodonačelnik četvrte crnogorske dinastije – Danilo Petrović Njegoš (1672-1735), koji je utemeljio dugotrajne crnogorsko-ruske veze.

*1712: U boju na Carevom lazu (kod Rijeke Crnojevića) Crnogorci su pobijedili armadu (20.000) bosanskog vezira Ahmed-paše.

*1713: Crnogorski zbor ustanovio Sud od 12 članova.

*1714: I pored herojskog otpora, Crnogorci su pretpjeli težak poraz od turske vojske (30.000) pod komandom bosanskog vezira Numan-paše Ćuprilića.

*1717: Mletački Senat i Opštecrnogorski zbor na Cetinju su ratifikovali Ugovor o mletačko-crnogorskoj vojnoj saradnji.

*1735-1781: Vladika Sava Petrović Njegoš nastavio veze s Rusijom i Mletačkom Republikom; odbio da primi sultanov berat (“tomos”), kojim ga Mustafa III potvrđuje u zvanje episkopa, jer je Crnogorska crkva bila faktički autokefalna (a ne u okviru Pećke patrijaršije čije je patrijarhe postavljao sultan).

*1750: Hirotonisan vladika Vasilije Petrović Njegoš
(1709-1766), prvi crnogorski istoriograf, državnik vizionar koji je s uspjehom vodio spoljnu politiku
Crne Gore.

*1754: U Moskvi je, na staroruskom jeziku, objavljena ISTORIJA O CRNOJ GORI Vladike Vasilija.

*1766: U ruskoj prijestonici umro vladika crnogorski Vasilije Petrović Njegoš; sahranjen je u Blagovještenskoj crkvi u Petrogradu (Petersburgu).

*1766: U Crnoj Gori se pojavio samozvanac Šćepan Mali (pod imenom ruskog cara Petar III) a Opštecrnogorski zbor na Cetinju (1767) izabrao ga za crnogorskog poglavara.

*1784: Na čelo Crnogorske crkve i Države stupa Petar I Petrović Njegoš (1748-1830) najznačajnija ličnost crnogorske istorije, mudri državnik i političar, hrabri ratnik i slavni vojskovođa, cijenjeni diplomata (poliglota), tvorac “moderne crnogorske države”, najbolji epistoralni pisac u južnoslovenskih naroda.

*1785: Dok je mitropolit Petar I bio u Rusiji, Mahmut-paša Bušatlija je zauzeo Cetinje, zapalio Manastir i izasebe ostavio pravu pustoš.

*6. VIII 1796: Na Opštecrnogorskom zboru usvojena STEGA -prvi crnogorski zakonodavni akt „kojim je proklamovano ostvareno teritorijalno, vojno i političko jedinstvo Crne Gore i Brda“ (Č.B.).

*11. jula 1796: Predvođeni mitropolitom Petrom Prvim, Crnogorci su u Martinićima izvojevali pobjedu nad vojskom skadarskog vezira Mahmut-paše Bušatlije, koji je nakon dva i po mjeseca preduzeo novu (osvetničku) ofanzivu na Crnu Goru.

*22. IX 1796: Dogodila se čuvena Bitka na Krusima (selo u Lješanskoj nahiji) u kojoj su Crnogorci porazili četvorostruko jaču tursku vojsku, a u toku bitke poginuo je i sam Mahmut-paša.

*18/29. X 1798: Donešen Zakonik obšči crnogorski i brdski, prvi pisani zakonski spomenik u državno-pravnoj istoriji crnogorskog naroda; udopunjen sa novih 17 članova 1803. godine.

*1804: U Kotoru otvoren Ruski konzulat za Crnu Goru.

*1806: Crnogorci oslobodili Boku Kotorsku, a uz pomoć Bokelja i ruskih marinaca (Senjavinova flota) zauzeli Cavtat i uveli opsadu Dubrovnika, te nanijeli velike gubitke trupama Napoleonovog maršala Marmona i tako odbranili Herceg-Novi.

*29. X 1813: Na skupštini narodnih prvaka, u Dobroti kraj Kotora, kao posljedica pobjede crnogorske vojske nad Napoleonovim armadama, tj. nakon oslobođenja Boke od Francuza, proklamovano je ujedinjenje Crne Gore i Boke, formirana zajednička vlada, Centralna komisija, na čelu koje je bio mitropolit Petar I Petrović Njegoš.

*1830: 31.X umro je mitropolit Petar Prvi Petrović Njegoš, gospodar Crne Gore i poglavar autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve, a prema njegovom testamentu za vladara Crne Gore izabran je njegov 17-godišnji sinovac Rade Tomov, s monaškim imenom Petar II Petrović Njegoš (1813-1851), budući mitropolit Crnogorske crkve i autor slavnih pjesničkih djela Luča mikrokozma  (1845) i Gorski vijenac (1847).

*1831: Ustanovljeni novi državni organi: Senat, Gvardija (garda), Perjanici (vladarevi tjelohranitelji).

*1833: Hirotoniji Petra II Petrovića Njegoša za arhijereja (vladiku) crnogorskog, 8. avgusta u Petrogradu, prisustvovao i ruski car.

*1834: Na Cetinju: Otvorena prva svjetovna škola u slobodnom dijelu Crne Gore; Proradila Njegoševa štamparija, 360 godina nakon prve crnogorske štamparije – Đurđa Crnojevića 1493.

*1834: 31. oktobra Crnogorska pravoslavna crkva je kanonizovala Petra I Petrovića Njegoša pod imenom Sveti Petar Cetinjski Čudotvorac.

*1841: Izvršeno razgraničenje između Crne Gore i Austrije.

*1851: 19. oktobra – umro vladika Petar II Petović Njegoš, poglavar Crnogoske crkve i Države, autor besmrtnih pjesničkih djela „Luča mikrokozma“ (1845) i „Gorski vijenac“ (1847); naslijedio ga Danilo Petrović Njegoš (1826-1860).

*1852: Crnogorski Senat proglasio Crnu Goru za Knjaževinu, a Danila I za nasljednog crnogorskoga knjaza.

*1855: Proglašen Zakonik knjaza Danila (95 članova).

*1856: Knjaz Danilo uputio Pariskom kongresu Memorandum – za međunarodno priznanje nezavisnosti Knjaževine Crne Gore.

*1857: Knjaz Danilo učinio zvaničnu pośetu Napoleonu III koji je izrazio simpatije za Crnu Goru, ali nije podržao njenu nezavisnost.

*13. maja 1858: Crnogorski veliki vojvoda Mirko Petrović na čelu crnogorske vojske – izvojevao znamenitu pobjedu nad Turcima u boju na Grahovcu (Turski gubici oko 4.500, a crnogorski – oko 2.000 boraca).

*1859: Međunarodna komisija utvrdila državne granice između Crne Gore i Turske, što je značilo priznanje crnogorske nezavisnosti.

*1. avg. 1860: U Kotoru je u atentatu ubijen crnogorski knjaz Danilo, moderni državnik zapadnoevropske orijentacije.
Na crnogorski prijesto stupio je 19-godišnji Nikola Petrović Njegoš (1841-1921), koji je kao
njen knjaz i kralj predvodio Crnu Goru punih šest decenija.

*1862: U II Omer-pašinom napadu na Crnu Goru – Crnogorci su imali 6600, a Turci – 21.000 mrtvih i ranjenih.

*1863: Otvoren Crnogorski konzulat u Skadru.

*1866: Potpisan ugovor o političkom savezu Crne Gore i Srbije.

*1867: Knjaz Nikola pośetio francuskog cara Napoleona III.

*1869: Počeo s radom Đevojački institut – licej za crnogorske đevojke – pod patronatom Ruske carice. Uspostavljen telegrafski saobraćaj u Crnoj Gori.

*1870: Pjesma “Ubavoj nam Crnoj Gori” Jovana Sundečića usvojena kao crnogorska državna himna; kompozitor je bio Antun Šulc.

*1874: Ustanovljena Knjaževska kancelarija za spoljne poslove (Ministarstvo inostranih djela).

*1875: Crna Gora (tajno) pomaže ustanke u Hercegovini i Vasojevićima.

*1876: Ugovor o vojnoj saradnji Crne Gore i Srbije; Crna Gora objavila rat Turskoj – 3-godišnji Crnogorskoturski rat. Velike pobjede Crnogoraca na Vučjem dolu iFundini.

*1877: Crnogorska vojska oslobodila Nikšić.

*1878: Crnogorska vojska oslobodila Bar i Ulcinj.

*13. jula 1878: Na Berlinskom kongresu Crna Gora dobila (u svojoj milenijumskoj istoriji – treće!) međunarodno priznanje – kao 27. nezavisna država u svijetu, uz teritorijalno proširenje sa 4400 na 9475 km2, i crnogorske gradove: Podgoricu, Bar, Nikšić, Kolašin, Spuž, Plav, Gusinje, Šavnik i Žabljak. Crna Gora uspostavila zvanične diplomatske odnose s Rusijom i Francuskom.

*1879: Crna Gora uspostavila diplomatske odnose s Austro-Ugarskom, Velikom Britanijom, Italijom i Turskom. Ustanovljeni: Državni savjet, Ministarski savjet i Veliki sud.

*1881: Crna Gora uspostavila diplomatske odnose sa Grčkom.

*1883: Knjaz Nikola učinio zvaničnu pośetu Istambulu. Sultan Abdul Hamid II darovao knjazu Nikoli dvorac Emigrijan na Bosforu.

*2. I 1884: Na Cetinju u prisustvu autora premijerno izvedena (prapremijera) „Balkanska carica” knjaza/kralja Nikole Prvog Petrovića Njegoša.

*1886: Crna Gora zaključila KONKORDAT s Vatikanom.

*1888: Proklamovan OPŠTI IMOVINSKI ZAKONIK KNJAŽEVINE CRNE GORE, čuveno djelo dr Valtazara Bogišića, preveden na mnoge jezike.

*1893: Na zahtjev barskog nadbiskupa Milinovića i knjaza Nikole Sveta Stolica je odobrila štampanje Misala na staroslovenskom jeziku (glagoljica), pa je navedeni papski kodicil imao veliki značaj za sve Slovenske rimokatoličke crkve.

*1894: Svečano proslavljena 400-godišnjica prve Crnogorske (Crnojevića) štamparije (1494 – „Oktoih“ na Cetinju!).

*1897: 200-godišnica vladavine dinastije Petrović – Njegoš. CG uspostavila diplomatske odnose sa Srbijom i Bugarskom.

*1899: Knjaz Nikola učinio drugu zvaničnu pośetu Turskoj.

*30. XII 1903: Stupio na snagu Ustav Svetog Sinoda u Knjaževini Crnoj Gori – vrhovni zakon autokefalne Crnogorske crkve (CPC).

*1905: Oktroisan (prvi) Ustav Knjaževine Crne Gore. Osnovana Crnogorska banka na Cetinju.
Uspostavljeni diplomatski odnosi između Crne Gore i SAD.

*1906: Uveden u promet crnogorski novac – PERPER. Održani prvi parlamentarni izbori u Crnoj Gori. Crna Gora uspostavila diplomatske odnose sa Njemačkom.

*1907: U Srbiji pripremani atentatori za likvidaciju knjaza Nikole. Učešće Crne Gore na balkanskoj izložbi u Londonu.

*5. avg. 1910: Svečano proglašena KRALJEVINA CRNA GORA. Obilježena 50-godišnjica vladavine knjaza/kralja Nikole.
Ustanovljeno Crnogorsko Kraljevsko Narodno pozorište.

*1912: PRVI BALKANSKI RAT: Crnogorci oslobodili śeveroistočni dio Crne Gore: Mojkovac, Bijelo Polje, Pljevlja, Berane, Rožaje, Plav, Gusinje, Peć i Đakovicu.

*1913: Uz ogromne gubitke, Crnogorci su zauzeli Skadar – nekadašnju prijestonicu dukljanskog kralja Bodina i vladara iz dinastije Balšića, ali su ga, po odluci Velikih sila, ubrzo morali napustiti.

*1913: DRUGI BALKANSKI RAT: Na molbu Srbije, Crna Gora stupa u rat protiv dojučerašnjeg saveznika – Bugarske. Presudni doprinos za pobjedu Srbije u borbama na Bregalnici dao je upravo Crnogorski korpus (Crnogorska divizija) od 12.500 vojnika. Ugovor o razgraničenju Srbije i Crne Gore.

*1914-1915: PRVI SVJETSKI RAT: Crna Gora je ponovo pritekla u pomoć Srbiji i (prva od svih zemalja) objavila rat Austro-Ugarskoj. Štiteći odstupnicu poražene Srpske vojske, crnogorska Sandžačka vojska dugo je zadržavala napredovanje austrougarskih armija na frontu dugom 160 km – od Višegrada do Javora.

*1916: Mojkovačka bitka, u kojoj su Crnogorci ispoljili legendarnu hrabrost i podnijeli velike žrtve – vjerujući da štite odstupnicu poraženih srpskih armija i njima priključenih zbjegova.

*11. I 1916: Austrougarska vojska zauzela Lovćen, a dva dana kasnije „ušla u nebranjeno Cetinje“.
Kralj Nikola i Crnogorska vlada odlaze u emigraciju.

*1916: Stupio u djejstvo Komitski pokret (Crne Gore), prvi oružani pokret otpora u ondašnjoj okupiranoj Evropi.

*1918: Slijedeći velikodržavne planove Kraljevine Srbije, savezničke vojne formacije (Francuske, Italije, Srbije) “oslobađaju”, tj. okupiraju već oslobođenu Crnu Goru i sprečavaju povratak legitimnih organa Kraljevine Crne Gore: Kralja, Vlade i Narodne skupštine.

* 1918: ANEKSIJA CRNE GORE: Na nelegitimnoj, kvislinškoj Podgoričkoj skupštini, organizovanoj po scenariju Beograda i pod nadzorom okupacionih srpskih vojno-policijskih snaga usvojene su odluke:
1)” da se kralj Nikola I Petrović Njegoš i njegova
dinastija zbaci s crnogorskog prestola” i
2) “da se Crna Gora s bratskom Srbijom ujedini u
jednu jedinu državu…”

*1919: Božićni ustanak crnogorskog naroda protiv aneksije Crne Gore i terora okupacionih (“savezničkih”) vojno-policijskih snaga.

*1919-1926: Bijeli teror – represalije srpskih okupacionih trupa i domaćih kvinslinških grupa prema nepokornoj Crnoj Gori: oružane hajke na crnogorske ustanike; strijeljanja i spaljivanja njihovih srodnika i saradnika; paljenje seoskih domova; silovanja i manijakalna mučenja Crnogorki; progoni i preseljenja više hiljada porodica…

*1919-1941: U Kraljevini Jugoslaviji, pod srpskom dinastijom Karađorđevića, izbrisano je i geografsko ime CRNA GORA (do 1929 – jedna od 32 oblasti Kraljevine SHS, a kasnije – dio Zetske banovine).
Plansko zatiranje kulturno-istorijskih, nacionalnih, jezičkih i vjerskih osobenosti Crnogoraca.

*1941: Kapitulacija Kraljevine Jugoslavije: Italija okupirala Crnu Goru i anektirala dio njenog primorja – Boku Kotorsku.

*1941: 13-JULSKI USTANAK CRNOGORSKOG NARODA
– jedini opštenarodni ustanak 1941. godine u okupiranoj Evropi.

*1941-1945: DRUGI SVJETSKI RAT u Crnoj Gori: Opštenarodni ustanak, Represalije okupatora, Partizanski pokret, Narodnooslobodilačka borba, Četnički pokret, Građanski rat, Angloameričko bombardovanje (samo Podgorica je od 5. maja do 5. oktobra 1944. bombardovana više od sedamdeset puta!)… Sve je to ostavilo teške posljedice: srušene gradove, spaljena sela, na desetine hiljada poginulih, strijeljanih, interniranih, nestalih…

*1943: Odlukama Drugog zasijedanja AVNOJ-a, 29/30.novembra u Jajcu (BiH), djelimično je obnovljena crnogorska država – kao Republika Crna Gora u okviru (buduće) šestočlane YU-federacije.

*1946-1989: U okviru druge, Titove Jugoslavije (DFRJ, FNRJ, SFRJ) Crna Gora je obnovila porušene urbane i ruralne cjeline, bitno poboljšala socijalno stanje i doživjela relativno brz privredni i kulturni razvoj.

*1989: Januarske demonstracije u Crnoj Gori, inspirisane iz Beograda (Miloševićeva strategija), prerasle u tzv. Antibirokratsku revoluciju,uzrokovale su prevrat i na vlast dovele grupu mladih crnogorskih promiloševićevskih neokomunista.

*1991: Na svom vanrednom zasijedanju na Žabljaku (Durmitor), Crnogorski Parlament usvojio Deklaraciju kojom se Crna Gora proglašava prvom ekološkom državom u svijetu.

*1992: Na improvizovanom referendumu veći dio građana Crne Gore izjasnio se za “očuvanje Jugoslavije”, tj. za dvojnu federaciju Srbije i Crne Gore, za unitarnu treću Jugoslaviju (SRJ), državni provizorij koji praktično nije funkcionisao.

*1993: 22. maj 1993. godine Osnovana Matica Crnogorska.

*2002: I formalno je prestala da postoji dvojna jugoslovenska federacija – Savezna Republika Jugoslavija (SRJ). Pod jakim uplivom i patronatom Evropske Unije, predśednici država i vlada Crne Gore i Srbije – potpisali su Beogradski dogovor (2002) o stvaranju dvočlane ≪unije≫ pod imenom Državna zajednica Srbija i Crna Gora.

*4. II 2003: Na osnovu Beogradskog sporazuma, usaglašena je i potpisana Ustavna povelja kojom se Republika Crna Gora i Republika Srbija obavezuju da u narednom trogodišnjem periodu provjere vitalitet atipične Državne zajednice. Nakon tog perioda i Srbija i Crna Gora imaju pravo da, svaka svojim referendumom, provjere volju građana o državno-pravnom statusu vlastite države.
Državna zajednica nestala sa istorijske pozornice nakon osamostaljenja Crne Gore 2006. godine.

*21. V 2006: Na Referendumu o nezavisnosti, Crna Gora je izvojevala punu državnu samostalnost, za koju je glasalo 55,5 odsto na glasačka mjesta izašlih građana.

*28. VI 2006: Rezoluciju o prijemu Crne Gore u UN, Savjet bezbjednosti je donio na śednici od 22. juna 2006. godine. Generalna skupština Ujedinjenih nacija je na svojem zasijedanju od 28. juna 2006. godine odobrila Prijem Crne Gore u UN, čime je Crna Gora postala 192. članica Organizacije Ujedinjenih Nacija.
Milovic.J.-Istorijsko-geografski atlas Crne Gore XVI-XX vijek,Niksic,1990.,str.118-119